Astma i POChP jako choroby obturacyjne
Astma oskrzelowa i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) należą do grupy chorób obturacyjnych, czyli takich, w których dochodzi do zwężenia dróg oddechowych i utrudnienia przepływu powietrza. Objawy – kaszel, duszność, świszczący oddech – mogą być podobne, dlatego w świadomości pacjentów często pojawia się pytanie: czy nieleczona astma z biegiem lat przeradza się w POChP?
Astma – mechanizm choroby
Astma jest przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych, który prowadzi do nadreaktywności oskrzeli. Zwężenie dróg oddechowych w astmie jest zwykle odwracalne – po podaniu leków rozszerzających oskrzela oskrzela wracają do normy. Kluczową cechą astmy jest zmienność objawów i możliwość pełnej kontroli przy odpowiednim leczeniu.
POChP – mechanizm choroby
POChP to przewlekła, postępująca choroba związana najczęściej z palenie tytoniu lub długotrwałym narażeniem na pyły i gazy drażniące. W POChP zwężenie dróg oddechowych ma charakter nieodwracalny lub tylko częściowo odwracalny, a choroba postępuje wraz z upływem lat. Dochodzi do rozedmy płuc i nieodwracalnego zniszczenia struktury oskrzeli i pęcherzyków płucnych.
Nieleczona astma – co się dzieje w oskrzelach?
Jeśli astma nie jest leczona, przewlekły stan zapalny w drogach oddechowych prowadzi do:
- przebudowy (remodelingu) oskrzeli – pogrubienia ściany, zwiększenia masy mięśni gładkich, odkładania kolagenu,
- stopniowej utraty elastyczności dróg oddechowych,
- częściowej utraty odwracalności obturacji.
U takich pacjentów w badaniach spirometrycznych pojawia się utrwalona obturacja, przypominająca obraz POChP. Jednak mechanizm choroby jest inny niż w typowym POChP.
Astma a POChP – czy to ta sama choroba?
Nie. Astma i POChP to odrębne jednostki chorobowe, choć mogą współistnieć u jednego pacjenta. Wówczas mówi się o zespole nakładania się astmy i POChP (ACO – Asthma-COPD Overlap). Pacjenci z ACO mają cechy obu chorób – napadowość i nadreaktywność typową dla astmy oraz utrwaloną obturację charakterystyczną dla POChP.
Czy astma może prowadzić do POChP?
Astma sama w sobie nie „przeradza się” w POChP. Jednak:
- nieleczona lub źle kontrolowana astma może prowadzić do trwałych zmian w oskrzelach i utrwalonej obturacji, która klinicznie przypomina POChP,
- palenie papierosów u osób z astmą drastycznie zwiększa ryzyko rozwoju POChP,
- u starszych pacjentów granica diagnostyczna między ciężką astmą przewlekle niekontrolowaną a POChP bywa trudna do ustalenia.
Znaczenie leczenia
Regularne stosowanie glikokortykosteroidów wziewnych i leków rozszerzających oskrzela pozwala kontrolować stan zapalny, zapobiega remodelingowi dróg oddechowych i minimalizuje ryzyko utrwalonej obturacji. To oznacza, że prawidłowo leczona astma nie prowadzi do POChP. Największe ryzyko dotyczy pacjentów, którzy latami nie stosują terapii i dodatkowo palą papierosy.
Astma i POChP to dwie różne choroby. Astma nie przeradza się automatycznie w POChP, ale nieleczona, przez lata źle kontrolowana astma może prowadzić do trwałych zmian w oskrzelach i obrazu klinicznego podobnego do POChP. Największym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu. Dlatego każdy pacjent z astmą powinien systematycznie stosować leczenie przeciwzapalne, unikać czynników drażniących i pozostawać pod kontrolą lekarza. Dzięki temu można uniknąć nieodwracalnych powikłań i zachować prawidłową czynność płuc przez wiele lat.