Astma jest chorobą przewlekłą, ale jej objawy nie zawsze występują w takim samym nasileniu przez cały rok. U wielu pacjentów obserwuje się sezonowość dolegliwości – objawy pojawiają się lub nasilają wyłącznie w określonych porach roku. Najczęściej dotyczy to miesięcy wiosennych i letnich, kiedy w powietrzu obecne są wysokie stężenia pyłków roślin. Sezonowe nasilenie astmy ma ścisły związek z alergiami, które są jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju choroby.
Astma alergiczna i sezonowość objawów
Astma alergiczna to najczęściej występujący fenotyp choroby, zwłaszcza u dzieci i młodych dorosłych. Objawy pojawiają się pod wpływem kontaktu z określonym alergenem. W przypadku alergii wziewnych związanych z pyleniem roślin astma może ujawniać się wyłącznie w sezonie wiosennym i letnim, np.:
- wiosną – pyłki drzew (brzoza, olcha, leszczyna),
- latem – pyłki traw,
- późnym latem i jesienią – pyłki chwastów (bylica, ambrozja).
W tym okresie pacjenci skarżą się na kaszel, duszności, ucisk w klatce piersiowej i świszczący oddech, podczas gdy zimą mogą być całkowicie bezobjawowi.
Inne czynniki sezonowe
Poza pyleniem roślin istnieją również inne czynniki środowiskowe, które mogą powodować sezonowe nasilenie astmy:
- zimne powietrze zimą – u wielu osób powoduje skurcz oskrzeli i wywołuje kaszel oraz duszność,
- zwiększona liczba infekcji wirusowych jesienią i zimą – częste przeziębienia mogą prowokować zaostrzenia choroby,
- zanieczyszczenia powietrza – smog, obecny zwłaszcza w sezonie grzewczym, nasila objawy astmy.
Dlatego u części pacjentów objawy nasilają się nie wiosną, lecz zimą – w związku z infekcjami i niskimi temperaturami.
Czy astma może występować tylko sezonowo?
Astma jako choroba nie ogranicza się do jednej pory roku – jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych. To, że objawy pojawiają się tylko w określonym sezonie, wynika z ekspozycji na czynniki wyzwalające. Pacjent poza sezonem pylenia czy infekcji może czuć się całkowicie zdrowy, jednak proces zapalny w drogach oddechowych nadal istnieje, choć w mniejszym nasileniu. Dlatego konieczne jest monitorowanie choroby przez cały rok, a nie tylko w czasie objawów.
Znaczenie diagnostyczne i terapeutyczne
Sezonowy charakter objawów bywa bardzo pomocny w rozpoznaniu astmy alergicznej. Zwrócenie uwagi na powtarzalność dolegliwości w danej porze roku ułatwia identyfikację uczulającego alergenu. W terapii można wówczas uwzględnić leczenie przeciwzapalne dostosowane do okresu pylenia, a także immunoterapię swoistą (odczulanie), jeśli pacjent spełnia kryteria kwalifikacji.
⚠️ Astma może objawiać się tylko w określonej porze roku, najczęściej wiosną i latem, gdy w powietrzu unoszą się pyłki roślin. Objawy wówczas nasilają się u pacjentów z astmą alergiczną, ale sezonowość może być także związana z zimnym powietrzem, infekcjami czy smogiem. Choć pacjent poza sezonem może nie mieć żadnych dolegliwości, astma pozostaje chorobą przewlekłą i wymaga stałej kontroli. Rozpoznanie sezonowego charakteru objawów pozwala lepiej dopasować leczenie i skuteczniej chronić pacjenta przed napadami choroby.